Άρθρο 105 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 — Τροποποιήσεις της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ. Επίσημο κείμενο, πρακτική ερμηνεία, βασικές υποχρεώσεις και συνέπειες συμμόρφωσης.
Επίσημη Περίληψη Κειμένου
Το Άρθρο 105 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 (ο νόμος ΕΕ για την ΤΝ) τροποποιεί την Οδηγία 2014/90/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014 για τον εξοπλισμό πλοίων. Ειδικότερα, εισάγει νέα παράγραφο 5 στο Άρθρο 8 της εν λόγω Οδηγίας. Το Άρθρο 8 της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ διέπει την εντολή της Επιτροπής για επιδίωξη ανάπτυξης διεθνών προτύπων για τον εξοπλισμό πλοίων μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) και φορέων τυποποίησης, και εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να θεσπίζει εναρμονισμένες τεχνικές προδιαγραφές και πρότυπα δοκιμών με κατ' εξουσιοδότηση πράξη όπου δεν υπάρχει επαρκές διεθνές πρότυπο (παράγραφος 2) ή όπου πρέπει να αντιμετωπιστεί σοβαρή αδυναμία υφιστάμενου προτύπου (παράγραφος 3).
Η νεοεισαγόμενη παράγραφος 5 ορίζει, κατ' ουσίαν: για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αποτελούν εξαρτήματα ασφαλείας κατά την έννοια του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689, κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων της βάσει του Άρθρου 8(1) και κατά τη θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών και προτύπων δοκιμών σύμφωνα με τις παραγράφους 2 και 3, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις που ορίζονται στο Κεφάλαιο III, Τμήμα 2 του νόμου για την ΤΝ.
Το Κεφάλαιο III, Τμήμα 2 του νόμου για την ΤΝ ορίζει το σύνολο των υποχρεώσεων που εφαρμόζονται σε συστήματα υψηλού κινδύνου τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων: συστημάτων διαχείρισης κινδύνου, διακυβέρνησης δεδομένων, τεχνικής τεκμηρίωσης, τήρησης αρχείων, διαφάνειας προς τους φορείς ανάπτυξης, μέτρων ανθρώπινης εποπτείας, ακρίβειας, ανθεκτικότητας και κυβερνοασφάλειας. Απαιτώντας από την Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη αυτές τις απαιτήσεις κατά την κατάρτιση προτύπων εξοπλισμού πλοίων, το Άρθρο 105 δημιουργεί υποχρεωτικό σημείο ολοκλήρωσης μεταξύ της ρύθμισης ασφάλειας ναυτιλίας και της διακυβέρνησης τεχνητής νοημοσύνης ΕΕ.
Τι Σημαίνει στην Πράξη
Το Άρθρο 105 λειτουργεί στο επίπεδο ρυθμιστικής τυποποίησης και όχι επιβάλλοντας άμεσα νέες υποχρεώσεις σε ιδιώτες φορείς. Η πρακτική επίδρασή του εκτυλίσσεται σε δύο στάδια.
Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Κάθε φορά που η Επιτροπή καταρτίζει κατ' εξουσιοδότηση πράξη βάσει του Άρθρου 8 της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ — είτε για να καλύψει κενό στα πρότυπα ΙΜΟ είτε για να αντιμετωπίσει γνωστή αδυναμία — πρέπει πλέον να ελέγχει τις σχέδια προδιαγραφών έναντι του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 του νόμου για την ΤΝ εάν ο εξοπλισμός εντός πεδίου εφαρμογής περιλαμβάνει, ή μπορεί να περιλαμβάνει, σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργεί ως εξάρτημα ασφαλείας. Αυτή η υποχρέωση εφαρμόζεται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου για την ΤΝ.
Για κατασκευαστές εξοπλισμού πλοίων με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης: Η οδός πιστοποίησης σήματος τιμονιού θα αντικατοπτρίζει προοδευτικά τις απαιτήσεις του νόμου για την ΤΝ. Βοηθήματα πλοήγησης, ηλεκτρονικά συστήματα εμφάνισης ναυτικού χάρτη (ECDIS) με βελτιστοποίηση διαδρομής βάσει τεχνητής νοημοσύνης, αυτόνομα εργαλεία αποφυγής σύγκρουσης, αυτοματοποιημένη παρακολούθηση σταθερότητας και συστήματα ανίχνευσης σήματος κινδύνου με τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν πιθανούς υποψήφιους. Οι κατασκευαστές θα πρέπει να αναμένουν ότι μελλοντικά εκτελεστικά μέτρα θα απαιτούν: τεκμηριωμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνου που καλύπτει τον κύκλο ζωής του εξαρτήματος τεχνητής νοημοσύνης, τεχνική τεκμηρίωση που αποδεικνύει συμμόρφωση με το Κεφάλαιο III, Τμήμα 2, αρχεία που επιτρέπουν ιχνηλασιμότητα μετά το συμβάν, και χαρακτηριστικά σχεδιασμού που εξασφαλίζουν δυνατότητα ανθρώπινης παρέκκλισης.
Για κοινοποιημένους οργανισμούς και εταιρείες ταξινόμησης (DNV, Bureau Veritas, Lloyd's Register και άλλους που αξιολογούν εξοπλισμό πλοίων): τα πρωτόκολλα ελέγχου τους για πιστοποίηση σήματος τιμονιού θα πρέπει να ενσωματώνουν κριτήρια του νόμου για την ΤΝ καθώς η Επιτροπή ενημερώνει τις σχετικές τεχνικές προδιαγραφές. Η έγκαιρη δέσμευση με αυτούς τους οργανισμούς για κατανόηση των εξελισσόμενων προσδοκιών αξιολόγησης συμμόρφωσης συνιστάται για κατασκευαστές που αναπτύσσουν επί του παρόντος εξαρτήματα ασφαλείας ναυτιλίας βάσει τεχνητής νοημοσύνης.
Βασικές Υποχρεώσεις
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 του νόμου για την ΤΝ κατά τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων παρακολούθησης προτύπων βάσει του Άρθρου 8(1) της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ για εξαρτήματα ασφαλείας βάσει τεχνητής νοημοσύνης.
- Κατά τη θέσπιση εναρμονισμένων τεχνικών προδιαγραφών για εξοπλισμό πλοίων βάσει του Άρθρου 8(2) (κάλυψη κενών ελλείψει διεθνών προτύπων), η Επιτροπή πρέπει να ενσωματώνει υποχρεώσεις συστήματος υψηλού κινδύνου τεχνητής νοημοσύνης όπου ο εξοπλισμός ενσωματώνει εξαρτήματα ασφαλείας τεχνητής νοημοσύνης.
- Κατά τη θέσπιση διορθωτικών εναρμονισμένων προτύπων βάσει του Άρθρου 8(3) (αντιμετώπιση αδυναμιών σε υφιστάμενα πρότυπα), η Επιτροπή πρέπει ομοίως να εφαρμόζει κριτήρια του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 σε οποιαδήποτε διάσταση εξαρτήματος τεχνητής νοημοσύνης της προδιαγραφής.
- Οι κατασκευαστές συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως εξαρτήματα ασφαλείας στον τομέα εξοπλισμού πλοίων πρέπει να αναμένουν ότι οι εφαρμοστέες τεχνικές προδιαγραφές θα ενσωματώνουν υποχρεώσεις υψηλού κινδύνου του νόμου για την ΤΝ που καλύπτουν διαχείριση κινδύνου, διακυβέρνηση δεδομένων, τεχνική τεκμηρίωση, διαφάνεια, ανθρώπινη εποπτεία, ακρίβεια, ανθεκτικότητα και κυβερνοασφάλεια.
- Κοινοποιημένοι οργανισμοί και εταιρείες ταξινόμησης που συμμετέχουν στην αξιολόγηση συμμόρφωσης βάσει της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ πρέπει να ενημερώνουν τα πλαίσια ελέγχου τους καθώς οι κατ' εξουσιοδότηση πράξεις της Επιτροπής αρχίζουν να αντικατοπτρίζουν τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2.
- Οικονομικοί φορείς (κατασκευαστές, εισαγωγείς, διανομείς) που διαθέτουν στην αγορά προϊόντα με σήμα τιμονιού πρέπει να παρακολουθούν κατ' εξουσιοδότηση πράξεις που θεσπίζονται βάσει του Άρθρου 8 της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ για ενημερωμένες προδιαγραφές σχετικές με την τεχνητή νοημοσύνη καθώς τίθενται σε ισχύ.
Σχέση με Άλλα Άρθρα
Το Άρθρο 105 ανήκει στον Τίτλο XIII (Τελικές Διατάξεις) μαζί με τα Άρθρα 101 έως 113, τα οποία συλλογικά ευθυγραμμίζουν προϋπάρχουσα τομεακή νομοθεσία ΕΕ με το πλαίσιο του νόμου για την ΤΝ. Θα πρέπει να διαβαστεί σε συνδυασμό με το Άρθρο 6 και το Παράρτημα I του νόμου για την ΤΝ, τα οποία καθορίζουν την ταξινόμηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης ως υψηλού κινδύνου όταν χρησιμεύουν ως εξαρτήματα ασφαλείας προϊόντων που διέπονται από νομοθεσία εναρμόνισης Ένωσης — μια κατηγορία που ρητώς περιλαμβάνει την Οδηγία 2014/90/ΕΕ. Το Κεφάλαιο III, Τμήμα 2 (Άρθρα 9 έως 25) περιέχει τις ουσιαστικές υποχρεώσεις υψηλού κινδύνου που το Άρθρο 105 ενσωματώνει με παραπομπή στην τυποποίηση εξοπλισμού πλοίων. Το Άρθρο 111 διέπει τις μεταβατικές ρυθμίσεις του νόμου για την ΤΝ για προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε άλλη νομοθεσία εναρμόνισης. Συγκρίσιμα τομεακά άρθρα τροποποίησης περιλαμβάνουν το Άρθρο 103 (τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/797 για τη διαλειτουργικότητα σιδηροδρόμων) και το Άρθρο 104 (τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1139 για την ασφάλεια αεροπορίας), καθιστώντας τα Άρθρα 103–106 ένα συνεκτικό σύνολο που αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη σε κρίσιμους για την ασφάλεια τομείς μεταφορών και υποδομών.
Χρονοδιάγραμμα Συμμόρφωσης
2 Αυγούστου 2024 — Έναρξη ισχύος. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 12 Ιουλίου 2024 και τέθηκε σε ισχύ είκοσι ημέρες αργότερα. Το Άρθρο 105 παρήγαγε νομικό αποτέλεσμα από αυτή την ημερομηνία, πράγμα που σημαίνει ότι η υποχρέωση της Επιτροπής να λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 στις δραστηριότητές της τυποποίησης εξοπλισμού πλοίων τέθηκε άμεσα σε ισχύ.
Φεβρουάριος 2025. Οι διατάξεις για απαγορευμένες πρακτικές τεχνητής νοημοσύνης (Τίτλος II) κατέστησαν εφαρμοστέες. Δεν σχετίζονται άμεσα με το Άρθρο 105, αλλά σχετικές για τυχόν ναυτιλιακούς φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούσαν να εμπίπτουν σε απαγορευμένες κατηγορίες.
Αύγουστος 2025. Υποχρεώσεις μοντέλων GPAI (Τίτλος VIII) κατέστησαν εφαρμοστέες. Σχετικές για κατασκευαστές που ενσωματώνουν μεγάλα θεμελιώδη μοντέλα σε εξαρτήματα εξοπλισμού πλοίων.
2 Αυγούστου 2026 — Γενική εφαρμογή. Ο πλήρης νόμος για την ΤΝ εφαρμόζεται, συμπεριλαμβανομένων όλων των υποχρεώσεων υψηλού κινδύνου του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2. Έως αυτή την ημερομηνία, η Επιτροπή θα πρέπει να εφαρμόζει κατ' αρχήν αυτές τις απαιτήσεις σε τυχόν νέες κατ' εξουσιοδότηση πράξεις βάσει της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ, και οι κατασκευαστές θα πρέπει να διαθέτουν προγράμματα συμμόρφωσης που καλύπτουν εξοπλισμό πλοίων με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης.
Δεκέμβριος 2026 / Αύγουστος 2027. Φασικές προθεσμίες για συστήματα υψηλού κινδύνου τεχνητής νοημοσύνης που απαριθμούνται στο Παράρτημα I (προϊόντα νομοθεσίας εναρμόνισης Ένωσης) και στο Παράρτημα III αντίστοιχα. Οι κατασκευαστές εξοπλισμού πλοίων που βασίζονται στην οδό Παραρτήματος I θα πρέπει να χρησιμοποιούν τον ορίζοντα του Δεκεμβρίου 2026 ως στόχο τους για πλήρη ετοιμότητα τεκμηρίωσης και αξιολόγησης συμμόρφωσης.
Official AI Act Compliance Deadline Calendar
Updated · Sources: Regulation (EU) 2024/1689 and the 2026 Digital Omnibus on AI.
| Obligation | Applies to | Original date | New date | Status | Countdown | Legal basis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Prohibited Practices (Art. 5) | All providers and deployers | active | — | AI Act Art. 5 | ||
| GPAI Rules (Chapter 5) | GPAI model providers | active | — | AI Act Art. 51-56 | ||
| AI-Generated Content Marking | Providers of generative GPAI systems | active | — | AI Act Art. 50(2) | ||
| Regulatory Sandboxes | National competent authorities | active | — | AI Act Art. 57 | ||
| High-risk AI — Annex III (standalone) | Providers of standalone Annex III systems | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(2) | ||
| High-risk AI — Annex I (embedded) | AI embedded in Annex I regulated products | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(1) |
⬇ Download JSON · CC BY 4.0
AI Act meets DORA and NIS2
Is your organisation subject to both the AI Act and DORA? The two regulations intersect on the operational resilience of financial AI systems. Our sister site regulation-dora.eu covers DORA in depth — including what the AI Act adds on top of an existing DORA programme.
The AI Act for financial institutions ↗ Explore regulation-dora.eu ↗Frequently Asked Questions
Το Άρθρο 105 εισάγει νέα παράγραφο 5 στο Άρθρο 8 της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ (Οδηγία για τον Εξοπλισμό Πλοίων). Απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά την ανάπτυξη ή θέσπιση εναρμονισμένων τεχνικών προδιαγραφών και προτύπων δοκιμών για τον εξοπλισμό πλοίων, να λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 του νόμου για την ΤΝ, όταν αυτές οι προδιαγραφές αφορούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που πληρούν τις προϋποθέσεις για χαρακτηρισμό ως εξαρτήματα ασφαλείας.
Ο κύριος αποδέκτης είναι η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι κατασκευαστές και οι φορείς αξιολόγησης συμμόρφωσης που δραστηριοποιούνται στον ναυτιλιακό τομέα επηρεάζονται έμμεσα: τυχόν μελλοντικές κατ' εξουσιοδότηση πράξεις της Επιτροπής που ενημερώνουν τις προδιαγραφές εξοπλισμού πλοίων μπορεί να ενσωματώνουν απαιτήσεις υψηλού κινδύνου του νόμου για την ΤΝ, και οι κατασκευαστές θα πρέπει να συμμορφώνονται με αυτά τα ενημερωμένα πρότυπα για να αποτυπώνουν το σήμα τιμονιού.
Όχι άμεσα. Το άρθρο αποτελεί θεσμική εντολή απευθυνόμενη στην Επιτροπή. Ωστόσο, οι κατασκευαστές εξοπλισμού πλοίων με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης — συστήματα πλοήγησης, παρακολούθησης σταθερότητας, εργαλεία αποφυγής σύγκρουσης — θα πρέπει να αναμένουν ότι οι επερχόμενες τεχνικές προδιαγραφές που θεσπίζονται βάσει της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ θα ενσωματώνουν υποχρεώσεις του Κεφαλαίου III, Τμήμα 2 όπως συστήματα διαχείρισης κινδύνου, τεχνική τεκμηρίωση και παρακολούθηση μετά τη διάθεση στην αγορά.
Η Οδηγία 2014/90/ΕΕ διέπει τον εξοπλισμό ασφαλείας που εγκαθίσταται σε πλοία υπό σημαία ΕΕ. Χρησιμοποιεί τα διεθνή πρότυπα του ΙΜΟ ως βάση και εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να θεσπίζει εναρμονισμένες τεχνικές προδιαγραφές και πρότυπα δοκιμών όπου τα διεθνή πρότυπα απουσιάζουν ή παρουσιάζουν ελλείψεις. Ο εξοπλισμός που πληροί αυτά τα πρότυπα φέρει το σήμα τιμονιού, το ναυτιλιακό ισοδύναμο της σήμανσης CE.
Το Άρθρο 105 τέθηκε σε ισχύ την 2α Αυγούστου 2024, ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε σε ισχύ ο νόμος για την ΤΝ. Η πρακτική επίδρασή του στις κατ' εξουσιοδότηση πράξεις της Επιτροπής θα υλοποιηθεί προοδευτικά καθώς η Επιτροπή αναθεωρεί ή θεσπίζει νέες τεχνικές προδιαγραφές βάσει του Άρθρου 8 της Οδηγίας 2014/90/ΕΕ.
Stay ahead of AI Act changes
Get compliance alerts when deadlines or obligations change.
No spam. One-click unsubscribe.
Take compliance further with the AI Act Academy
Templates, training modules, and live Q&A — everything needed to implement AI Act compliance.