Άρθρο 70 — Εθνική αρμόδια αρχή (Νόμος ΕΕ για την ΤΝ)

Άρθρο 70 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 — Εθνική αρμόδια αρχή. Επίσημο κείμενο, πρακτική ερμηνεία, βασικές υποχρεώσεις και συνέπειες για τη συμμόρφωση.

Περίληψη επίσημου κειμένου

Το άρθρο 70 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 απαιτεί από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ να ορίσει μία ή περισσότερες εθνικές αρμόδιες αρχές με σκοπό την εποπτεία της εφαρμογής και της επιβολής του Νόμου για την ΤΝ. Κάθε ορισθείσα αρχή πρέπει να κοινοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία στη συνέχεια καθιστά αυτές τις πληροφορίες δημόσια διαθέσιμες.

Το άρθρο διακρίνει δύο λειτουργικούς ρόλους που μπορούν να εκπληρωθούν από τους ίδιους ή διαφορετικούς εθνικούς φορείς: την αρχή εποπτείας της αγοράς, η οποία είναι υπεύθυνη για την εποπτεία συστημάτων ΤΝ που διατίθενται στην αγορά ή τίθενται σε λειτουργία, και την κοινοποιούσα αρχή, η οποία είναι υπεύθυνη για τη θέσπιση και διεξαγωγή της διαδικασίας ορισμού οργανισμών αξιολόγησης της συμμόρφωσης.

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι η ορισθείσα αρχή ή οι ορισθείσες αρχές εφοδιάζονται με επαρκείς εξουσίες, πόρους, τεχνικό προσωπικό και οικονομικά μέσα για να εκτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους. Εάν ένα κράτος μέλος ορίσει περισσότερες από μία αρμόδιες αρχές, πρέπει να οριοθετεί σαφώς τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους και να θεσπίζει κατάλληλους μηχανισμούς συντονισμού.

Το άρθρο 70 απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη να ορίσουν αρμόδια αρχή υπεύθυνη για την εποπτεία συστημάτων ΤΝ που αναπτύσσονται από δημόσιους φορείς και ιδρύματα. Αυτό αναγνωρίζει την ιδιαίτερη ευαισθησία της χρήσης ΤΝ σε κυβερνητικά πλαίσια και την ανάγκη για αποκλειστική εποπτεία ανεξάρτητη από την εμπορική εποπτεία της αγοράς.

Τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιούν στην Επιτροπή τους ορισμούς τους και τυχόν μεταγενέστερες αλλαγές χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Για τις εθνικές κυβερνήσεις, το άρθρο 70 αποτελεί οργανωτική και θεσμική υποχρέωση: κάθε κράτος μέλος πρέπει να λάβει συγκεκριμένη κυβερνητική απόφαση σχετικά με το ποιος υπάρχων ρυθμιστικός φορέας — ή νεοδημιουργηθέν ίδρυμα — θα κατέχει εποπτικές εξουσίες βάσει του Νόμου για την ΤΝ.

Στην πράξη, πολλά κράτη μέλη επεκτείνουν είτε την εντολή υφιστάμενων αρχών προστασίας δεδομένων ή ψηφιακών ρυθμιστών, είτε δημιουργούν νέους αφιερωμένους φορείς εποπτείας ΤΝ. Χώρες όπως η Γαλλία (με τους ρόλους CNIL και Arcom), η Γερμανία (με την Bundesnetzagentur) και η Ισπανία (με την AESIA) έχουν προχωρήσει στον εντοπισμό ή τη δημιουργία αρμόδιων αρχών πριν από τις ισχύουσες προθεσμίες.

Για τους φορείς εκμετάλλευσης — παρόχους, αναπτύσσοντες, εισαγωγείς και διανομείς συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου — ο ορισμός της εθνικής αρμόδιας αρχής καθορίζει ποιος φορέας θα διεξάγει ελέγχους, έρευνες και εκτελεστικές ενέργειες εναντίον τους. Αυτό καθιστά απαραίτητο τον εντοπισμό της σχετικής αρχής σε κάθε κράτος μέλος όπου ένα σύστημα ΤΝ διατίθεται στην αγορά ή τίθεται σε λειτουργία.

Για τους αναπτύσσοντες συστήματα ΤΝ εντός δημόσιων διοικήσεων, η ορισθείσα εποπτική αρχή για δημόσιους φορείς μπορεί να διαφέρει από τη γενική αρχή εποπτείας της αγοράς. Αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα πρέπει να προσδιορίσουν ποιος φορέας εποπτεύει το συγκεκριμένο πλαίσιό τους.

Συγκεκριμένο παράδειγμα: μια εταιρεία που παρέχει σύστημα βιομετρικής ταυτοποίησης σε εθνική υπηρεσία ελέγχου συνόρων πρέπει να συνεργαστεί με δύο ενδεχομένως διαφορετικές εθνικές αρμόδιες αρχές — την αρχή εποπτείας της αγοράς (που εποπτεύει το προϊόν ως σύστημα υψηλού κινδύνου) και την αρχή που ορίζεται για αναπτύξεις από δημόσιους φορείς (που εποπτεύει την τελική χρήση).

Οι φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει να παρακολουθούν το δημόσιο μητρώο του Ευρωπαϊκού Γραφείου ΤΝ για τους ορισμούς εθνικών αρμόδιων αρχών και να δημιουργούν άμεσα σημεία επικοινωνίας με τον σχετικό εθνικό φορέα.

Βασικές υποχρεώσεις

• Ορισμός από το κράτος μέλος: Κάθε κράτος μέλος της ΕΕ πρέπει να ορίσει τουλάχιστον μία εθνική αρμόδια αρχή υπεύθυνη για την εποπτεία της εφαρμογής του Νόμου ΕΕ για την ΤΝ και να κοινοποιήσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον ορισμό του.
• Κάλυψη διπλής λειτουργίας: Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν κάλυψη τόσο της λειτουργίας εποπτείας της αγοράς (για εμπορικά διατιθέμενα συστήματα ΤΝ) όσο και της λειτουργίας κοινοποιούσας αρχής (για διαπίστευση οργανισμών αξιολόγησης της συμμόρφωσης), είτε μέσω ενός φορέα είτε μέσω πολλαπλών συντονισμένων φορέων.
• Εποπτεία δημόσιου τομέα: Αρμόδια αρχή πρέπει να ορίζεται ειδικά για την εποπτεία συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούνται από δημόσιες αρχές και φορείς, αναγνωρίζοντας τις ιδιαίτερες απαιτήσεις λογοδοσίας στην κυβερνητική ανάπτυξη ΤΝ.
• Επαρκής εξοπλισμός: Στις ορισθείσες αρχές πρέπει να παρέχεται επαρκής τεχνική εμπειρογνωμοσύνη, ανθρώπινοι πόροι και οικονομικά μέσα για αποτελεσματική εκτέλεση των εποπτικών και εκτελεστικών λειτουργιών τους.
• Συντονισμός όταν υπάρχουν πολλαπλές αρχές: Όταν ορίζεται περισσότερος από ένας εθνικός φορέας, τα κράτη μέλη πρέπει να οριοθετούν σαφώς τις αρμοδιότητες και να θεσπίζουν επίσημους μηχανισμούς συντονισμού για να αποφεύγονται κενά ή συγκρούσεις στην εποπτεία.
• Κοινοποίηση και διαφάνεια: Τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιούν στην Επιτροπή τους ορισμούς τους χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, και η Επιτροπή πρέπει να καθιστά αυτές τις πληροφορίες δημόσια προσβάσιμες.

Σχέση με άλλα άρθρα

Το άρθρο 70 αποτελεί το θεσμικό θεμέλιο για ολόκληρη την αρχιτεκτονική επιβολής και εποπτείας της αγοράς του Τίτλου ΙΧ. Πρέπει να διαβαστεί παράλληλα με το άρθρο 74 (εποπτεία της αγοράς και έλεγχος συστημάτων ΤΝ στην αγορά της Ένωσης), το οποίο καθορίζει τις ουσιαστικές εξουσίες και διαδικασίες που ασκούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές. Τα άρθρα 75 και 76 αφορούν τη διασυνοριακή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών αρχών, η οποία εξαρτάται άμεσα από τους ορισμούς που γίνονται βάσει του άρθρου 70.

Το άρθρο 77 ρυθμίζει τις εξουσίες των αρχών πρόσβασης σε δεδομένα και τεκμηρίωση από φορείς εκμετάλλευσης — εξουσίες που ανήκουν στην αρχή που ορίζεται βάσει του άρθρου 70. Το άρθρο 80 προβλέπει το ενιαίο σημείο επαφής που πρέπει να δημιουργούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές για τον διασυνοριακό συντονισμό με το Ευρωπαϊκό Γραφείο ΤΝ που ιδρύθηκε βάσει του άρθρου 64.

Σε επίπεδο Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ΤΝ (άρθρο 65) και το Ευρωπαϊκό Γραφείο ΤΝ λειτουργούν παράλληλα με τις εθνικές αρμόδιες αρχές, καθιστώντας το άρθρο 70 κρίσιμο κόμβο στην πολυεπίπεδη δομή διακυβέρνησης του Κανονισμού.

Χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης

Ο Νόμος ΕΕ για την ΤΝ τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024, μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι υποχρεώσεις του εφαρμόζονται σε σταδιακή βάση:

• Φεβρουάριος 2025: Οι απαγορεύσεις για πρακτικές ΤΝ απαράδεκτου κινδύνου (Τίτλος ΙΙ) κατέστησαν εφαρμοστέες.
• Αύγουστος 2025: Οι υποχρεώσεις σχετικά με μοντέλα GPAI (Τίτλος VIII), δομές διακυβέρνησης συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Γραφείου ΤΝ, και — κρίσιμα για το άρθρο 70 — υποχρεώσεις ορισμού εθνικών αρμόδιων αρχών κατέστησαν εφαρμοστέες. Τα κράτη μέλη θα έπρεπε να έχουν κοινοποιήσει τους ορισμούς τους στην Επιτροπή έως αυτήν την ημερομηνία.
• Δεκέμβριος 2026: Οι υποχρεώσεις για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου βάσει του Παραρτήματος Ι (νομοθεσία για την ασφάλεια προϊόντων) εφαρμόζονται.
• Αύγουστος 2027: Πλήρης εφαρμογή των υποχρεώσεων για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που απαριθμούνται στο Παράρτημα ΙΙΙ, ολοκληρώνοντας τη σταδιακή ανάπτυξη.

Για τους φορείς εκμετάλλευσης, η πρακτική σημασία του άρθρου 70 καθίσταται επείγουσα από τον Αύγουστο 2025 και μετά, καθώς οι ορισθείσες εθνικές αρμόδιες αρχές αποκτούν ενεργές εποπτικές και εκτελεστικές εξουσίες. Η χαρτογράφηση ποια εθνική αρχή εποπτεύει τα συστήματα ΤΝ σας σε κάθε σχετικό κράτος μέλος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενέργεια συμμόρφωσης που ολοκληρώθηκε έως το τρίτο τρίμηνο του 2025.