Άρθρο 68 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 — Επιστημονική επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Επίσημο κείμενο, πρακτική ερμηνεία, βασικές υποχρεώσεις και συνέπειες για τη συμμόρφωση.
Περίληψη επίσημου κειμένου
Το άρθρο 68 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 συστήνει επιστημονική επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την υποστήριξη της επιβολής και διακυβέρνησης του Νόμου ΕΕ για την ΤΝ, ιδίως σε σχέση με τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI). Η Επιτροπή έχει αναλάβει την υποχρέωση να συστήσει την επιτροπή μέσω εκτελεστικής πράξης, καθορίζοντας τη σύνθεσή της, τους κανόνες λειτουργίας και τη διαδικασία επιλογής μελών.
Τα μέλη της επιτροπής διορίζονται βάσει της τρέχουσας, υψηλού επιπέδου επιστημονικής ή τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης τους στην τεχνητή νοημοσύνη και ασκούν τα καθήκοντά τους σε προσωπική και ανεξάρτητη ιδιότητα. Απαγορεύεται να ενεργούν εξ ονόματος οποιουδήποτε κράτους μέλους, θεσμικού οργάνου της ΕΕ ή ιδιωτικού συμφέροντος, και οφείλουν να δηλώνουν τυχόν πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων πριν από τη συμμετοχή τους στις σχετικές διαβουλεύσεις.
Η βασική εντολή της επιτροπής περιλαμβάνει: την παροχή ανεξάρτητων επιστημονικών γνωμοδοτήσεων, αναλύσεων και τεχνικών συμβουλών στο Γραφείο ΤΝ και, κατά περίπτωση, στις εθνικές αρμόδιες αρχές· τη συμβολή στην αξιολόγηση μοντέλων GPAI που ενδέχεται να παρουσιάζουν συστημικούς κινδύνους· την ειδοποίηση του Γραφείου ΤΝ για συγκεκριμένες ανησυχίες· και την υποστήριξη της συνεκτικής εφαρμογής του Κανονισμού σε ολόκληρη την Ένωση. Η επιτροπή μπορεί επίσης να ζητά πρόσβαση σε πληροφορίες και τεκμηρίωση από παρόχους μοντέλων GPAI, υπό την επιφύλαξη υποχρεώσεων εμπιστευτικότητας. Το έργο της συμπληρώνει την θεσμική δομή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Τεχνητής Νοημοσύνης και του Γραφείου ΤΝ, παρέχοντας ένα ανεξάρτητο επιστημονικό επίπεδο εντός της συνολικής αρχιτεκτονικής διακυβέρνησης που θεσπίστηκε με τον Τίτλο VII.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Για τους περισσότερους οργανισμούς που αναπτύσσουν ή αναπτύσσουν συστήματα ΤΝ, το άρθρο 68 λειτουργεί στο παρασκήνιο: η επιστημονική επιτροπή είναι θεσμικό όργανο, όχι άμεση υποχρέωση συμμόρφωσης για ιδιωτικούς φορείς. Ωστόσο, οι πρακτικές του συνέπειες είναι σημαντικές, ιδίως για παρόχους μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού με ευρεία εμβέλεια ή δυνητικό συστημικό κίνδυνο.
Για παρόχους μοντέλων GPAI: Η επιτροπή έχει εξουσία να ζητά τεχνική τεκμηρίωση, αξιολογήσεις μοντέλων και αποτελέσματα δοκιμών. Οι πάροχοι μοντέλων που ταξινομούνται ως παρουσιάζοντα συστημικό κίνδυνο — ή που βρίσκονται υπό διερεύνηση για τέτοια ταξινόμηση — θα πρέπει να αναμένουν αιτήματα πληροφοριών από την επιτροπή και να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων που ορίζει το Γραφείο ΤΝ. Η διατήρηση δομημένης, ελέγξιμης τεχνικής τεκμηρίωσης είναι συνεπώς σκόπιμη ως προληπτικό μέτρο συμμόρφωσης.
Για εθνικές αρμόδιες αρχές και κοινοποιημένους οργανισμούς: Η επιτροπή λειτουργεί ως κεντρική επιστημονική αναφορά. Οι γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τα κατώτατα όρια κινδύνου, τις μεθοδολογίες δοκιμών και τις δυνατότητες μοντέλων αποσκοπούν στην υποστήριξη εναρμονισμένης επιβολής στα κράτη μέλη, μειώνοντας τον κίνδυνο αποκλινουσών εθνικών ερμηνειών.
Για ομάδες συμμόρφωσης και νομικούς συμβούλους: Η κατανόηση των επιχειρησιακών διαδικασιών της επιτροπής — συμπεριλαμβανομένου του τρόπου έκδοσης προειδοποιήσεων και συστάσεων — είναι σημαντική για την πρόβλεψη της ρυθμιστικής πορείας της διακυβέρνησης GPAI. Τα αποτελέσματα της επιτροπής ενδέχεται να επηρεάσουν μεταγενέστερες κατ' εξουσιοδότηση πράξεις ή κατευθυντήριες γραμμές που εκδίδει η Επιτροπή, διαμορφώνοντας τις προσδοκίες συμμόρφωσης πέραν αυτών που κωδικοποιούνται επί του παρόντος.
Η επιτροπή δεν εκδίδει δεσμευτικές αποφάσεις, αλλά οι αξιολογήσεις της φέρουν αυθεντικό βάρος εντός της αλυσίδας επιβολής.
Βασικές υποχρεώσεις
- Υποχρέωση Επιτροπής: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να συστήσει την επιστημονική επιτροπή μέσω εκτελεστικής πράξης, καθορίζοντας σύνθεση, κριτήρια ιδιότητας μέλους, κανόνες λειτουργίας και διαδικασίες σύγκρουσης συμφερόντων.
- Ανεξαρτησία εμπειρογνωμόνων: Τα μέλη της επιτροπής οφείλουν να ενεργούν αποκλειστικά προς το δημόσιο συμφέρον και σε προσωπική ιδιότητα, γνωστοποιώντας τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αμεροληψία του έργου τους.
- Τεχνική υποστήριξη του Γραφείου ΤΝ: Η επιτροπή υποχρεούται να παρέχει επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, προειδοποιήσεις και συστάσεις σχετικά με μοντέλα GPAI, αξιολογήσεις συστημικού κινδύνου και τεχνικά ζητήματα που παραπέμπονται σε αυτή από το Γραφείο ΤΝ ή τις εθνικές αρχές.
- Πρόσβαση σε πληροφορίες: Η επιτροπή μπορεί να ζητά σχετικές τεχνικές πληροφορίες και τεκμηρίωση από παρόχους μοντέλων GPAI, οι οποίοι υποχρεούνται να συνεργαστούν υπό την επιφύλαξη της ισχύουσας προστασίας εμπιστευτικότητας.
- Μηχανισμός ειδοποίησης: Η επιτροπή έχει ρητή λειτουργία ειδοποίησης του Γραφείου ΤΝ για αναδυόμενους κινδύνους, ανησυχίες ασφάλειας ή πρότυπα μη συμμόρφωσης που εντοπίζονται κατά τη διάρκεια των επιστημονικών δραστηριοτήτων της.
- Υποστήριξη εναρμόνισης: Η επιτροπή συμβάλλει στη συνεκτική και ομοιόμορφη εφαρμογή του Κανονισμού σε ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως μέσω της παροχής επιστημονικών αξιολογήσεων αναφοράς στις οποίες μπορούν να βασιστούν οι εθνικές αρμόδιες αρχές.
Σχέση με άλλα άρθρα
Το άρθρο 68 εντάσσεται στον Τίτλο VII (Διακυβέρνηση) και συνδέεται στενά με την ευρύτερη αρχιτεκτονική διακυβέρνησης του Νόμου ΕΕ για την ΤΝ. Πρέπει να αναγιγνώσκεται σε συνδυασμό με το άρθρο 64 (εξουσία της Επιτροπής για πρόσβαση σε πληροφορίες και διεξαγωγή ερευνών σχετικά με μοντέλα GPAI) και το άρθρο 65 (εκτελεστικές και ερευνητικές εξουσίες σε επίπεδο Ένωσης), καθώς τα τεχνικά πορίσματα της επιτροπής τροφοδοτούν άμεσα αυτές τις διαδικασίες.
Το έργο της επιτροπής για τον συστημικό κίνδυνο συνδέεται άμεσα με το άρθρο 51 (ταξινόμηση μοντέλων GPAI με συστημικό κίνδυνο) και τα άρθρα 55–55 (υποχρεώσεις που εφαρμόζονται σε παρόχους μοντέλων GPAI, συμπεριλαμβανομένων τεκμηρίωσης, αξιολόγησης και αναφοράς συμβάντων). Τα κριτήρια που χρησιμοποιεί η επιτροπή για την αξιολόγηση του συστημικού κινδύνου συνδέονται με τα κατώτατα όρια και τους δείκτες που ορίζονται στο Παράρτημα XIII.
Σε θεσμικό επίπεδο, το άρθρο 68 συμπληρώνει το άρθρο 65 (Γραφείο ΤΝ) και το άρθρο 66 (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Τεχνητής Νοημοσύνης), διαμορφώνοντας μια τριμερή δομή διακυβέρνησης στην οποία η επιτροπή παρέχει ανεξάρτητη επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη, το Γραφείο ΤΝ ασκεί εκτελεστική εξουσία και το Συμβούλιο συντονίζει τις εθνικές θέσεις. Το άρθρο 70 (εξουσίες της εθνικής αρμόδιας αρχής) θα πρέπει επίσης να αναγιγνώσκεται παράλληλα με το άρθρο 68 κατά την εξέταση του τρόπου μετατροπής των συστάσεων της επιτροπής σε δράση σε επίπεδο κράτους μέλους.
Χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης
Ο Νόμος ΕΕ για την ΤΝ τέθηκε σε ισχύ στις 2 Αυγούστου 2024, είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι διατάξεις του εφαρμόζονται σταδιακά:
- Φεβρουάριος 2025: Εφαρμόστηκαν οι απαγορεύσεις πρακτικών ΤΝ μη αποδεκτού κινδύνου (Τίτλος II).
- Αύγουστος 2025: Εφαρμόστηκαν οι διατάξεις διακυβέρνησης του Τίτλου VII, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 68. Αυτή είναι η ημερομηνία από την οποία το πλαίσιο της επιστημονικής επιτροπής — που καλύπτει την εποπτεία GPAI, τη σύσταση της επιτροπής και τις διαδικασίες αξιολόγησης συστημικού κινδύνου — κατέστη λειτουργικό. Το Γραφείο ΤΝ υποχρεούτο να συστήσει την επιτροπή και την υποστηρικτική υποδομή της εντός αυτού του χρονικού πλαισίου.
- Δεκέμβριος 2026: Εφαρμόζονται οι απαιτήσεις για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου βάσει του Παραρτήματος I (νομοθεσία για την ασφάλεια προϊόντων).
- Αύγουστος 2027: Εφαρμόζονται πλήρως οι απαιτήσεις για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου βάσει του Παραρτήματος III (αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου).
Για τους παρόχους μοντέλων GPAI, ο Αύγουστος 2025 είναι η κρίσιμη ημερομηνία αναφοράς συμμόρφωσης: από εκείνο το σημείο, η επιτροπή είναι εξουσιοδοτημένη να ζητά τεκμηρίωση και να εκδίδει προειδοποιήσεις, καθιστώντας την τεχνική ετοιμότητα και την πληρότητα της τεκμηρίωσης ενεργή απαίτηση συμμόρφωσης και όχι μελλοντική υποχρέωση.
Official AI Act Compliance Deadline Calendar
Updated · Sources: Regulation (EU) 2024/1689 and the 2026 Digital Omnibus on AI.
| Obligation | Applies to | Original date | New date | Status | Countdown | Legal basis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Prohibited Practices (Art. 5) | All providers and deployers | active | — | AI Act Art. 5 | ||
| GPAI Rules (Chapter 5) | GPAI model providers | active | — | AI Act Art. 51-56 | ||
| AI-Generated Content Marking | Providers of generative GPAI systems | active | — | AI Act Art. 50(2) | ||
| Regulatory Sandboxes | National competent authorities | active | — | AI Act Art. 57 | ||
| High-risk AI — Annex III (standalone) | Providers of standalone Annex III systems | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(2) | ||
| High-risk AI — Annex I (embedded) | AI embedded in Annex I regulated products | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(1) |
⬇ Download JSON · CC BY 4.0
AI Act meets DORA and NIS2
Is your organisation subject to both the AI Act and DORA? The two regulations intersect on the operational resilience of financial AI systems. Our sister site regulation-dora.eu covers DORA in depth — including what the AI Act adds on top of an existing DORA programme.
The AI Act for financial institutions ↗ Explore regulation-dora.eu ↗Frequently Asked Questions
Η επιστημονική επιτροπή είναι ένα ανεξάρτητο όργανο εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του άρθρου 68 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689. Παρέχει τεχνική και επιστημονική υποστήριξη στο Γραφείο ΤΝ και στις εθνικές αρμόδιες αρχές, ιδίως σε θέματα που αφορούν μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού, αξιολόγηση συστημικού κινδύνου και εποπτεία προηγμένης ΤΝ.
Τα μέλη είναι ανεξάρτητοι επιστημονικοί εμπειρογνώμονες που επιλέγονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει επικαιροποιημένης επιστημονικής ή τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης στην ΤΝ. Ασκούν τα καθήκοντά τους σε προσωπική ιδιότητα, ενεργώντας ανεξάρτητα από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή ιδιωτικό συμφέρον, και υποχρεούνται να δηλώνουν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων.
Η επιτροπή διαδραματίζει κεντρικό συμβουλευτικό ρόλο στην εποπτεία μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού (GPAI). Μπορεί να παρέχει συμβουλές σχετικά με την ταξινόμηση συστημικού κινδύνου, να ζητά τεχνική τεκμηρίωση από παρόχους μοντέλων GPAI και να εκδίδει προειδοποιήσεις ή συστάσεις προς το Γραφείο ΤΝ όταν εντοπίζει ζητήματα ασφάλειας ή πιθανούς συστημικούς κινδύνους.
Όχι. Η επιστημονική επιτροπή δεν διαθέτει άμεσες εκτελεστικές εξουσίες έναντι παρόχων ΤΝ. Είναι συμβουλευτικό και τεχνικό όργανο. Ωστόσο, τα πορίσματα, οι προειδοποιήσεις και οι συστάσεις της έχουν σημαντικό βάρος και μπορούν να ενεργοποιήσουν επίσημες ερευνητικές ή εκτελεστικές ενέργειες από το Γραφείο ΤΝ ή τις εθνικές αρμόδιες αρχές.
Οι διατάξεις που αφορούν την επιστημονική επιτροπή κατέστησαν εφαρμοστέες από την 2α Αυγούστου 2025, μαζί με το ευρύτερο πλαίσιο διακυβέρνησης GPAI βάσει του Τίτλου VII του Νόμου ΕΕ για την ΤΝ, δώδεκα μήνες μετά την έναρξη ισχύος του Κανονισμού τον Αύγουστο 2024.
Stay ahead of AI Act changes
Get compliance alerts when deadlines or obligations change.
No spam. One-click unsubscribe.
Take compliance further with the AI Act Academy
Templates, training modules, and live Q&A — everything needed to implement AI Act compliance.