Artikolu 104 tar-Regolament (UE) 2024/1689 — Emendi għar-Regolament (UE) Nru 168/2013. Test uffiċjali, interpretazzjoni prattika, obbligi ewlenin u implikazzjonijiet ta' konformità.
Sommarju tat-Test Uffiċjali
L-Artikolu 104 tar-Regolament (UE) 2024/1689 (l-EU AI Act) jifforma parti mit-Titolu XIII, li fih id-dispożizzjonijiet finali li jirregolaw l-integrazzjoni tal-Att mal-qafas regolatorju aktar wiesa' tal-UE. Speċifikament, l-Artikolu 104 jintroduċi emendi mmirati għar-Regolament (UE) Nru 168/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-approvazzjoni u s-sorveljanza tas-suq tal-vetturi b'żewġ jew tliet roti u l-kwadriċikli — magħrufa kollettivament bħala vetturi tal-kategorija L.
Il-mekkaniżmu tal-emenda jirrifletti l-approċċ standard tal-leġiżlatur tal-UE meta jadotta leġiżlazzjoni orizzontali: ir-regolamenti settorjali eżistenti jridu jiġu aġġornati biex jibqgħu koerenti mar-regoli trasversali l-ġodda. Ir-Regolament (UE) Nru 168/2013 stabbilixxa qafas komprensiv ta' approvazzjoni tat-tip li jkopri r-rekwiżiti ta' sigurtà u ambjentali għall-vetturi tal-kategorija L. Fejn dawn il-vetturi jinkorporaw sistemi AI — pereżempju, sistemi avvanzati ta' assistenza lis-sewwieq, brejkijiet awtomatiċi, jew funzjonijiet ta' kontroll adattiv tal-veloċità — dawk il-komponenti AI jistgħu jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tal-EU AI Act u jistgħu jikkwalifikaw bħala sistemi AI ta' riskju għoli taħt l-Anness I, it-Taqsima 2 (sistemi AI użati bħala komponenti ta' sigurtà fi prodotti koperti mil-leġiżlazzjoni ta' armonizzazzjoni tal-Unjoni).
L-Artikolu 104 jiżgura li r-referenzi, id-definizzjonijiet, u l-proċeduri fir-Regolament (UE) Nru 168/2013 huma allinjati mat-terminoloġija u r-rekwiżiti introdotti mill-EU AI Act, u jipprevjeni lakuni jew kunflitti regolatorji bejn iż-żewġ strumenti u jżomm iċ-ċertezza legali għall-manifatturi u l-awtoritajiet ta' sorveljanza tas-suq li joperaw fis-settur tal-vetturi tal-kategorija L.
X'Ifisser Dan fil-Prattika
Għall-manifatturi, l-importaturi, id-distributuri, u r-rappreżentanti awtorizzati tal-vetturi tal-kategorija L, l-Artikolu 104 għandu konsegwenzi prattiċi kullimkien fejn sistemi AI huma integrati f'dawn il-vetturi.
L-effett l-aktar immedjat huwa li kull sistema AI li taħdem bħala komponent ta' sigurtà f'moped, mutur, triċiklu bil-mutur, jew kwadriċiklu ħfief trid tiġi evalwata skont il-kriterji ta' klassifikazzjoni ta' riskju għoli tal-EU AI Act. Jekk tiġi klassifikata bħala ta' riskju għoli, is-sistema AI trid tikkonforma mar-rekwiżiti tal-Kapitolu III — inkluż valutazzjoni tal-konformità, dokumentazzjoni teknika, monitoraġġ wara l-kummerċjalizzazzjoni, obbligi ta' trasparenza, u reġistrazzjoni fid-database tal-UE — minbarra l-obbligi eżistenti taħt ir-Regolament (UE) Nru 168/2013.
Għall-finijiet ta' approvazzjoni tat-tip, l-awtoritajiet nazzjonali ta' approvazzjoni tat-tip u s-servizzi tekniċi involuti fl-evalwazzjoni tal-vetturi tal-kategorija L ikollhom bżonn jivverifikaw il-konformità mal-EU AI Act bħala parti mill-evalwazzjoni aktar wiesgħa tagħhom. Dan jista' jeħtieġ protokolli ta' valutazzjoni aġġornati u kompetenza addizzjonali fost is-servizzi tekniċi maħtura.
Pratikament, manifattur li jiżviluppa sistema ta' kontroll tal-ġbid jew tal-prevenzjoni tal-korriment bil-AI għal mutur għandu:
- Jiddetermina jekk is-sistema AI tikkwalifikax bħala komponent ta' sigurtà taħt l-Anness I tal-EU AI Act.
- Jekk ta' riskju għoli, iħejji dossier ta' valutazzjoni tal-konformità li jissodisfa r-rekwiżiti tal-EU AI Act qabel ma jqiegħed il-vettura fis-suq.
- Jiżgura li d-dokumentazzjoni teknika meħtieġa mir-Regolament (UE) Nru 168/2013 hija konsistenti ma' u tagħmel referenza għad-dokumentazione tal-EU AI Act fejn applikabbli.
- Jimplimenta sistemi ta' ġestjoni tal-kwalità li jkopru ċ-ċiklu tal-ħajja tal-AI, inkluż monitoraġġ wara l-kummerċjalizzazzjoni u rappurtar ta' inċidenti.
L-awtoritajiet ta' sorveljanza tas-suq responsabbli mill-vetturi tal-kategorija L ikollhom ukoll bżonn jikkoordinaw mal-awtoritajiet maħtura taħt l-EU AI Act biex jevitaw azzjonijiet ta' sorveljanza duplikati jew konfliġġenti.
Obbligi Ewlenin
- Allinjament regolatorju: It-timijiet legali u ta' konformità jridu jiżguraw li l-proċeduri interni kollha għall-iżvilupp tal-vetturi tal-kategorija L jirriflettu l-emendi introdotti mill-Artikolu 104, u jżommu d-dokumentazione ta' approvazzjoni tat-tip konsistenti mar-rekwiżiti tal-EU AI Act fejn ikunu preżenti sistemi AI.
- Reviżjoni tal-klassifikazzjoni ta' riskju għoli: Il-manifatturi jridu jivvalutaw jekk sistemi AI integrati fil-vetturi tal-kategorija L jikkwalifikawx bħala sistemi AI ta' riskju għoli taħt l-Anness I tal-EU AI Act, li jattiva l-obbligi sħaħ ta' valutazzjoni tal-konformità tal-Kapitolu III.
- Dokumentazione teknika aġġornata: Fejn ikunu involuti sistemi AI, id-dokumentazione teknika ppreżentata għall-approvazzjoni tat-tip taħt ir-Regolament (UE) Nru 168/2013 trid tkun koerenti mar-rekwiżiti tad-dokumentazione teknika stabbiliti fl-Artikolu 11 u fl-Anness IV tal-EU AI Act.
- Proċeduri ta' valutazzjoni tal-konformità: Is-sistemi AI ta' riskju għoli fil-vetturi tal-kategorija L iridu jgħaddu minn valutazione ta' konformità kif meħtieġ mill-Artikolu 43 tal-EU AI Act qabel it-tqegħid fis-suq, flimkien mal-proċedura eżistenti ta' approvazione tat-tip.
- Koordinament tas-sorveljanza tas-suq: L-awtoritajiet b'kompetenza taħt ir-Regolament (UE) Nru 168/2013 u dawk maħtura taħt l-EU AI Act iridu jikkoordinaw l-attivitajiet ta' sorveljanza tas-suq tagħhom biex jiżguraw sorveljanza effettiva u mhux duplikata.
- Monitoraġġ wara l-kummerċjalizzazzjoni: Il-manifatturi tal-vetturi tal-kategorija L li jinkorporaw sistemi AI ta' riskju għoli iridu jistabbilixxu pjanijiet ta' monitoraġġ wara l-kummerċjalizzazzjoni u jirrapportaw inċidenti serji skont l-Artikoli 72 u 73 tal-EU AI Act.
Relazzjoni ma' Artikoli Oħra
L-Artikolu 104 ma joperax b'mod iżolat. Għandu jinqara flimkien mad-dispożizzjonijiet definitorji tal-Artikolu 3, li jiddefinixxi kunċetti ewlenin inkluż sistema AI, komponent ta' sigurtà, u sistema AI ta' riskju għoli. Il-kriterji ta' klassifikazzjonijde ta' riskju għoli fl-Artikolu 6 u fl-Anness I huma rilevanti direttament: it-Taqsima 2 tal-Anness I telenka s-sistemi AI użati bħala komponenti ta' sigurtà fi prodotti koperti mil-leġiżlazzjoni ta' armonizzizzjoni tal-Unjoni, li espliċitament tinkludi r-regolamenti tal-vetturi.
L-obbligi attivati minn klassifikowanie ta' riskju għoli — dokumentazione teknika (Artikolu 11 u Anness IV), valutazione tal-konformità (Artikolu 43), sistemi ta' ġestjoni tal-kwalità (Artikolu 17), monitoraġġ wara l-kummerċjalizzazione (Artikolu 72), u rappurtar ta' inċidenti (Artikolu 73) — kollha japplikaw għas-sistemi AI fil-vetturi tal-kategorija L ladarba jintlaħaq il-limitu tal-klassifikazzjonijde.
L-Artikolu 104 għandu jinqara wkoll flimkien mal-artikoli l-oħra ta' emenda fit-Titolu XIII — inkluż l-Artikoli 103, 105, u 106 — li kollettivament jaġġornaw diversi regolamenti settorjali ta' armonizzazione tal-Unjoni biex jiżguraw koerenza orizzontali mal-EU AI Act.
Skeda ta' Konformità
L-Artikolu 104 daħal fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu 2024, għoxrin jum wara l-pubblikazzjonijde tar-Regolament (UE) 2024/1689 fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fit-12 ta' Lulju 2024.
L-iskeda ta' applikazione gradwali tal-EU AI Act tiddetermina meta l-obbligi sostantivi rilevanti għall-Artikolu 104 isiru infurzabbli:
- 1 ta' Awwissu 2024 — Dħul fis-seħħ; l-emendi għar-Regolament (UE) Nru 168/2013 jieħdu effett legali.
- 2 ta' Frar 2025 — Id-dispożizzjonijde dwar il-prattiki AI projbiti (Artikolu 5) isiru applikabbli; mhux direttament rilevanti għall-Artikolu 104 iżda jimmarka l-bidu tal-infurzar sostantiv.
- 2 ta' Awwissu 2025 — L-obbligi tal-mudelli GPAI u d-dispożizzjonijde ta' governanza japplikaw; il-manifatturi għandhom ikunu rrevedejtaw il-klassifikazzjonijde tas-sistema AI tagħhom sa din id-data.
- 2 ta' Diċembru 2026 — Is-sistemi AI ta' riskju għoli elenkati fl-Anness I (li jinkludi komponenti ta' sigurtà fil-vetturi) iridu jikkonformaw kompletament mal-obbligi kollha tal-EU AI Act. Dan huwa t-terminu kritiku ta' konformità għas-sistemi AI fil-vetturi tal-kategorija L soġġetti għar-Regolament (UE) Nru 168/2013.
- 2 ta' Awwissu 2027 — Terminu estiż għal ċerti sistemi AI ta' riskju għoli diġà mqiegħda fis-suq qabel Awwissu 2024, soġġett għall-kondizzjonijde fl-Artikolu 111.
Il-manifatturi tal-vetturi tal-kategorija L li jinkorporaw sistemi AI għandhom jużaw il-perjodu sa Diċembru 2026 biex ilesttu l-valutazzjonijde tal-klassifikazzjonijde, il-proċeduri ta' konformità, u l-allinjament tad-dokumentazione fiż-żewġ oqfsa regolatorji.
Official AI Act Compliance Deadline Calendar
Updated · Sources: Regulation (EU) 2024/1689 and the 2026 Digital Omnibus on AI.
| Obligation | Applies to | Original date | New date | Status | Countdown | Legal basis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Prohibited Practices (Art. 5) | All providers and deployers | active | — | AI Act Art. 5 | ||
| GPAI Rules (Chapter 5) | GPAI model providers | active | — | AI Act Art. 51-56 | ||
| AI-Generated Content Marking | Providers of generative GPAI systems | active | — | AI Act Art. 50(2) | ||
| Regulatory Sandboxes | National competent authorities | active | — | AI Act Art. 57 | ||
| High-risk AI — Annex III (standalone) | Providers of standalone Annex III systems | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(2) | ||
| High-risk AI — Annex I (embedded) | AI embedded in Annex I regulated products | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(1) |
⬇ Download JSON · CC BY 4.0
AI Act meets DORA and NIS2
Is your organisation subject to both the AI Act and DORA? The two regulations intersect on the operational resilience of financial AI systems. Our sister site regulation-dora.eu covers DORA in depth — including what the AI Act adds on top of an existing DORA programme.
The AI Act for financial institutions ↗ Explore regulation-dora.eu ↗Frequently Asked Questions
L-Artikolu 104 jemenda r-Regolament (UE) Nru 168/2013 dwar l-approvazzjoni u s-sorveljanza tas-suq tal-vetturi b'żewġ jew tliet roti u l-kwadriċikli (vetturi tal-kategorija L). Jaġġorna dak ir-regolament biex jirrifletti l-introduzzjoni tar-rekwiżiti tas-sistema AI taħt l-EU AI Act, u jiżgura li l-oqfsa ta' approvazzjoni tat-tip għal dawn il-vetturi jibqgħu koerenti mar-regoli l-ġodda tal-AI fejn ikunu involuti komponenti AI.
L-Artikolu 104 jikkonċerna l-vetturi tal-kategorija L, li jinkludu l-mopeds, il-muturi, it-tricikli bil-mutur, u l-kwadriċikli ħfief regolati taħt ir-Regolament (UE) Nru 168/2013. Fejn dawn il-vetturi jinkorporaw sistemi AI li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni tal-EU AI Act, l-emendi introdotti mill-Artikolu 104 jallineaw l-obbligi ta' approvazzjoni tat-tip mal-qafas regolatorju aktar wiesa' tal-AI.
Bħala parti mid-Dispożizzjonijiet Finali tat-Titolu XIII, l-Artikolu 104 daħal fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu 2024, għoxrin jum wara l-pubblikazzjoni tar-Regolament (UE) 2024/1689 fil-Ġurnal Uffiċjali. L-effett prattiku tiegħu fuq il-proċeduri ta' approvazzjoni tat-tip tal-vetturi huwa soġġett għall-iskeda aktar wiesgħa ta' applikazzjoni gradwali tal-EU AI Act.
L-Artikolu 104 jaħdem fil-livell leġiżlattiv billi jemenda regolament settorjali eżistenti. Il-manifatturi tal-vetturi soġġetti għar-Regolament (UE) Nru 168/2013 għandhom jirrevedu jekk sistemi AI integrati fil-vetturi tal-kategorija L jikkwalifikawx bħala sistemi AI ta' riskju għoli taħt l-Anness I tal-EU AI Act, billi dik il-klassifikazzjoni tattiva l-obbligi sħaħ ta' konformità tal-Att flimkien mar-rekwiżiti eżistenti ta' approvazzjoni tat-tip.
Stay ahead of AI Act changes
Get compliance alerts when deadlines or obligations change.
No spam. One-click unsubscribe.
Take compliance further with the AI Act Academy
A free course, a server-graded exam, a verifiable certificate — and the working templates.