Artikolu 45 — Obbligi ta' informazzjoni fuq korpi nnotifikati (Att tal-UE dwar l-AI)

Artikolu 45 tar-Regolament (UE) 2024/1689 — Obbligi ta' informazzjoni fuq korpi nnotifikati. Test uffiċjali, interpretazzjoni prattika, obbligi ewlenin u implikazzjonijiet tal-konformità.

Sommarju tat-Test Uffiċjali

L-Artikolu 45 tar-Regolament (UE) 2024/1689 jistabbilixxi obbligi speċifiċi ta' informazzjoni imposti fuq il-korpi nnotifikati matul iċ-ċiklu ta' ħajja tal-attivitajiet tagħhom ta' valutazzjoni tal-konformità li jikkonċernaw sistemi ta' AI b'riskju għoli elenkati fl-Anness III u, fejn applikabbli, fl-Anness II.

Skont l-Artikolu 45, il-korpi nnotifikati huma meħtieġa jinformaw lill-awtorità nnotifikanti — il-korp nazzjonali responsabbli mill-maħtrufa u s-sorveljanza tagħhom — dwar il-valutazzjonijiet tal-konformità kollha mwettqa, inklużi dawk irrifjutati jew irtirati qabel il-kompletament. Dan l-obbligu ta' trasparenza jestendi wkoll għaċ-ċirkostanzi li jistgħu jaffettwaw il-kamp ta' applikazzjoni, il-kondizzjonijiet, jew il-validità kontinwa tan-notifika, bħal bidliet fl-istruttura, is-sjieda, il-kompetenza, jew ir-riżorsi tal-korp.

Il-korpi nnotifikati għandhom ukoll jikkomunikaw lill-awtorità nnotifikanti tagħhom kwalunkwe talba għal informazzjoni li jirċievu mingħand awtoritajiet ta' sorveljanza tas-suq, li tippermetti sorveljanza koordinata lil hinn mill-fruntieri nazzjonali. Huma wkoll meħtieġa jirrappurtaw ilmenti, appelli, u informazzjoni rilevanti oħra li tikkonċerna sistemi ta' AI b'riskju għoli li huma evalwaw, fuq talba jew fuq inizjattiva proprja fejn il-kwistjoni hija ta' sinifikat għal azzjoni regolatorja.

L-Artikolu 45 jipprovdi wkoll li l-korpi nnotifikati għandhom jiskambjaw informazzjoni bejniethom u mal-Kummissjoni dwar kwistjonijiet relatati ma' riżultati negattivi ta' valutazzjonijiet tal-konformità, u b'hekk jistabbilixxu mekkaniżmu kollettiv ta' qsim tal-għarfien. Dan jipprevjeni lill-fornituri milli jfittxu valutatori aktar indulġenti wara li jirċievu valutazzjoni rrifjutata minn korp nnotifikat wieħed — prattika li xi drabi tissejjaħ shopping taċ-ċertifikati.

L-artikolu jifforma pedament tal-infrastruttura tal-accountability għas-sistema tal-korpi nnotifikati, filwaqt li jiżgura li l-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni jżommu sorveljanza ġenwina fuq kif il-valutazzjonijiet tal-konformità qed jitwettqu madwar l-Unjoni.

X'Ifisser Dan fil-Prattika

Għall-korpi nnotifikati, l-Artikolu 45 jintroduċi kultura kontinwa u proattiva ta' żvelar li tmur lil hinn mill-ħruġ jew ir-rifjut sempliċi ta' ċertifikati. F'termini operattivi, korp nnotifikat irid jistabbilixxi proċeduri interni biex jirreġistra u jirrappurta l-avvenimenti sinifikattivi kollha lill-awtorità nnotifikanti nazzjonali tiegħu, anki meta dawk l-avvenimenti ma jirriżultawx f'ċertifikat formali.

Ikkunsidra xenarju fejn fornitur ta' sistema ta' AI b'riskju għoli użata fl-iskrinjar tal-impjieg jissottometti dokumentazzjoni għal valutazzjoni tal-konformità, iżda l-korp nnotifikat jidentifika nuqqasijiet kritiċi fid-dokumentazzjoni teknika u s-sistema ta' ġestjoni tar-riskji. Anki jekk il-fornitur jirtira l-applikazzjoni qabel ma jinħareġ rifjut formali, l-Artikolu 45 jeħtieġ li l-korp nnotifikat jirrappurta dan l-irtirar. L-awtorità nnotifikanti u, permezz ta' mekkaniżmi ta' skambju ta' informazzjoni, korpi nnotifikati oħra huma b'hekk imwissija li sistema mhux konformi tista' tiġi ppreżentata mill-ġdid band'oħra għal valutazzjoni.

Bl-istess mod, jekk awtorità ta' sorveljanza tas-suq — bħal regolatur nazzjonali tal-protezzjoni tal-konsumatur — tikkuntattja korp nnotifikat li jfittex informazzjoni dwar sistema evalwata preċedentement li kkawżat ħsara, il-korp nnotifikat irid jinforma lill-awtorità nnotifikanti tiegħu dwar dik it-talba. Dan joħloq rekord dokumentat li jippermetti rispons regolatorju koordinat.

Il-korpi nnotifikati għandhom ukoll jirrevedu l-arranġamenti interni tar-riżorsi u l-kompetenza tagħhom kontinwament. Jekk jiddeterminaw li l-persunal jew il-kapaċità teknika tagħhom ma tkoprix aktar ċerti kategoriji ta' sistemi ta' AI, iridu jinnotifikaw din il-bidla minnufih sabiex il-kamp ta' applikazzjoni tal-maħtra tagħhom ikun jista' jiġi aġġustat — li jipproteġi l-integrità tas-suq billi jipprevjeni valutazzjonijiet f'oqsma fejn il-korp jonqos minn esperjenza ġenwina.

Għall-fornituri, dan il-qafas ifisser li valutazzjoni rrifjutata jew irtirata mhijiex avveniment kunfidenzjali. Id-diliġenza dovuta qabel ma jiġi ingaġġat korp nnotifikat hija għalhekk rakkomandata.

Obbligi Ewlenin

• Jirrappurtaw valutazzjonijiet irrifjutati u rtirati: Il-korpi nnotifikati għandhom jinformaw lill-awtorità nnotifikanti dwar kwalunkwe valutazzjoni tal-konformità li ġiet irrifjutata jew irtirata mill-fornitur qabel il-kompletament, inklużi r-raġunijiet fejn dawn jistgħu jiġu aċċertati.
• Jikxfu ċirkostanzi li jaffettwaw il-kamp ta' applikazzjoni: Kwalunkwe bidla fl-istatus legali, is-sjieda, il-persunal anzjan, l-istruttura organizzattiva, jew il-kompetenza teknika tal-korp li tista' taffettwa n-notifika tiegħu trid tiġi kkomunikata lill-awtorità nnotifikanti mingħajr dewmien żejjed.
• Jaqsmu informazzjoni ma' korpi nnotifikati oħra: Il-korpi nnotifikati huma meħtieġa jiskambjaw informazzjoni dwar riżultati negattivi ta' valutazzjonijiet u kwistjonijiet relatati ma' korpi nnotifikati bħalhom u mal-Kummissjoni, li jipprevjenu shopping taċ-ċertifikati madwar l-Unjoni.
• Jirrappurtaw kuntatti regolatorji: Il-wasla ta' talbiet għal informazzjoni mingħand awtoritajiet ta' sorveljanza tas-suq, awtoritajiet kompetenti nazzjonali, jew korpi regolatorji oħra trid tiġi żvelata lill-awtorità nnotifikanti, u tippermetti sorveljanza koordinata.
• Jikkomunikaw ilmenti u appelli: Ilmenti sinifikattivi, appelli kontra deċiżjonijiet ta' valutazzjoni, u intelliġenza wara t-tqegħid fis-suq dwar sistemi ta' AI evalwati għandhom jiġu rrapportati fuq talba jew proattivament fejn ikun ġustifikat.
• Iżommu lestezza għal awditi: Il-korpi nnotifikati għandhom jagħmlu disponibbli lill-awtorità nnotifikanti d-dokumentazzjoni, ir-rekords, u l-evidenza kollha rilevanti tal-attivitajiet ta' valutazzjoni tagħhom biex jappoġġjaw il-monitoraġġ kontinwu tal-maħtra tagħhom.

Relazzjoni ma' Artikoli Oħra

L-Artikolu 45 jopera f'netwerk dens ta' dispożizzjonijiet li jirregolaw il-qafas tal-korpi nnotifikati taħt it-Titolu III, il-Kapitolu 5. Huwa inseparabbli mill-Artikolu 33, li jistabbilixxi l-obbligi u r-rekwiżiti ġenerali li l-korpi nnotifikati għandhom jissodisfaw biex jiksbu u jżommu l-maħtra tagħhom, u mill-Artikolu 34, li jistipula r-regoli tas-sussidjarji u s-subkuntrattar li jaffettwaw it-trasparenza organizzattiva.

Il-proċess ta' notifika u maħtra rregolat mill-Artikoli 35 u 36 jipprovdi l-kuntest istituzzjonali għall-Artikolu 45: l-awtorità nnotifikanti li tirċievi informazzjoni skont l-Artikolu 45 hija l-istess korp li jista' jissospendi jew jirtira notifika skont l-Artikolu 35 jekk l-informazzjoni żvelata tikxef nuqqas ta' konformità.

L-Artikolu 44 (ċertifikati ta' konformità) u l-Artikolu 46 (deroga mill-proċeduri ta' valutazzjoni tal-konformità) għandhom jinqraw flimkien mal-Artikolu 45, peress li jistabbilixxu l-outputs tal-proċess ta' valutazzjoni tal-konformità li l-integrità tagħhom huma mfassla biex jipproteġu l-obbligi ta' informazzjoni tal-Artikolu 45.

Fil-livell ta' sorveljanza tas-suq, l-Artikoli 74 sa 76 jiddependu impliċitament fuq il-flussi ta' informazzjoni maħluqa mill-Artikolu 45 biex jiffunzjonaw b'mod effettiv, kif jagħmlu wkoll il-mekkaniżmi ta' koordinazzjoni li jinvolvu il-Bord Ewropew għall-Intelliġenza Artifiċjali (EAIB) stabbilit skont l-Artikolu 65.

Skeda ta' Konformità

L-Att tal-UE dwar l-AI daħal fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu 2024, għoxrin jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (ĠU L 2024/1689, 12 ta' Lulju 2024). L-Artikolu 45 jaqa' taħt id-dispożizzjonijiet applikabbli għal sistemi ta' AI b'riskju għoli skont it-Titolu III.

L-iskeda ta' applikazzjoni gradwali hija kif ġej:

• 1 ta' Awwissu 2024 — Dħul fis-seħħ; jibdew obbligi preparatorji għall-Istati Membri u l-Kummissjoni.
• 2 ta' Frar 2025 — Saru applikabbli l-prattiki ta' AI projbiti (Titolu II, Artikolu 5).
• 2 ta' Awwissu 2025 — Saru applikabbli l-obbligi tal-mudell GPAI (Titolu VIII) u d-dispożizzjonijiet ta' governanza; kien mistenni li l-proċessi ta' maħtra tal-korpi nnotifikati jkunu avvanzati operattivament sa din id-data.
• 2 ta' Awwissu 2026 — L-Artikolu 45, flimkien mas-sett sħiħ tal-obbligi tal-Kapitolu 5 tat-Titolu III relatati mal-korpi nnotifikati u l-valutazzjonijiet tal-konformità għal sistemi ta' AI b'riskju għoli elenkati fl-Anness III, isir kompletament applikabbli. Il-korpi nnotifikati għandhom ikunu konformi bis-sħiħ mal-obbligi ta' informazzjoni tagħhom minn din id-data.
• 2 ta' Awwissu 2027 — Skadenza estiża għal ċerti sistemi ta' AI b'riskju għoli koperti mil-leġiżlazzjoni ta' armonizzazzjoni tal-Unjoni eżistenti elenkati fl-Anness II, it-Taqsima 1, li tagħti lill-manifatturi f'dawk is-setturi regolati ħin addizzjonali biex jadattaw il-proċessi ta' valutazzjoni tal-konformità.

L-organizzazzjonijiet li jfittxu l-maħtra bħala korpi nnotifikati għandhom ikollhom il-proċeduri tagħhom ta' ġestjoni tal-informazzjoni u żvelar fis-seħħ sew qabel l-iskadenza ta' Awwissu 2026 biex jiżguraw li huma jkunu jistgħu juru konformità mill-ewwel jum tal-applikazzjoni sħiħa.