Artikolu 10 tar-Regolament (UE) 2024/1689 — Dejta u governanza tad-dejta. Test uffiċjali, interpretazzjoni prattika, obbligi ewlenin u implikazzjonijiet tal-konformità.
Sommarju tat-Test Uffiċjali
L-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) 2024/1689 (l-EU AI Act), li jinsab fit-Titolu III, Kapitolu 2, jistabbilixxi rekwiżiti mandatorji ta' governanza tad-dejta għall-fornituri ta' sistemi tal-AI ta' riskju għoli. L-artikolu japplika għal settijiet tad-dejta tat-taħriġ, tal-validazzjoni, u tat-testjar użati fl-iżvilupp ta' tali sistemi.
Skont l-Artikolu 10(2), il-prattiċi ta' governanza tad-dejta jridu jindirizzaw: l-għażliet tad-disinn wara l-ġbir tad-dejta; l-operazzjonijiet ta' preparazzjoni tad-dejta inklużi l-annotazzjoni, it-tikkettar, it-tindif, l-arrikkiment, u l-aggregazzjoni; il-formulazzjoni ta' assunzjonijiet rilevanti dwar l-użu maħsub; u eżaminazzjoni ta' preġudizzji possibbli li x'aktarx jaffettwaw is-saħħa, is-sikurezza, jew id-drittijiet fundamentali.
L-Artikolu 10(3) jeħtieġ li s-settijiet tad-dejta tat-taħriġ, tal-validazzjoni, u tat-testjar ikunu soġġetti għall-prattiċi xierqa ta' ġestjoni tad-dejta u jkunu rilevanti, rappreżentattivi, ħielsa mill-iżbalji, u sħaħ fid-dawl tal-iskop maħsub. Fejn ma tkunx tista' tinkiseb libertà sħiħa mill-iżbalji, il-fornituri jridu jiddokumentaw l-iżbalji residwi u l-impatt potenzjali tagħhom.
L-Artikolu 10(4) jindirizza l-ipproċessar ta' kategoriji speċjali ta' dejta personali — kif definiti fl-Artikolu 9 tar-Regolament (UE) 2016/679 (GDPR) u l-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) 2018/1725 — u jillimita b'mod strett tali pproċessar għall-monitoraġġ u l-korrezzjoni tal-preġudizzju, soġġett għal salvagwardji xierqa. L-Artikolu 10(5) jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu kundizzjonijiet speċifiċi għall-ipproċessar ta' dejta personali sensittiva fl-interess pubbliku għal skopijiet ta' żvilupp tal-AI, soġġett għal kundizzjonijiet stretti. L-Artikolu 10(6) jiċċara li r-rekwiżiti tas-sett tad-dejta japplikaw b'mod proporzjonat għall-fornituri li jużaw settijiet tad-dejta preżistenti li oriġinarjament ma ġabux huma stess, sa fejn tali eżaminazzjoni hija teknikament fattibbli.
X'Ifisser Dan fil-Prattika
L-Artikolu 10 jpoġġi obbligi konkreti fuq kwalunkwe organizzazzjoni li tiżviluppa jew timploja sistema tal-AI ta' riskju għoli fl-UE. Fil-prattika, il-konformità teħtieġ l-istabbiliment u ż-żamma ta' programm strutturat ta' governanza tad-dejta li jkopri ċ-ċiklu kollu tal-iżvilupp.
Għal fornitur li jiżviluppa għodda ta' skrinjar tal-irklutaġġ assistita mill-AI (sistema tal-Anness III, punt 4), l-Artikolu 10 jitlob id-dokumentazzjoni ta' għaliex intgħażlu settijiet tad-dejta speċifiċi, liema passi ta' prepproċessar ġew applikati, u kif is-settijiet tad-dejta jkopru d-diversità demografika tal-grupp tal-applikanti maħsub. Jekk id-dejta tat-taħriġ tkun sottorappreżentata fir-rigward ta' applikanti minn ċerti sferi reġjonali jew etniċi, il-fornitur irid jidentifika din il-lakuna, jevalwa r-riskju ta' preġudizzju għat-trattament ugwali, u jew jikkoreġi s-sett tad-dejta jew jimplimenta mitigazzjonijiet tekniċi — kollha traċċabbli fid-dokumentazzjoni teknika meħtieġa mill-Artikolu 11.
Għal fornitur li jintegra mudell tal-AI jew sett tad-dejta ta' parti terza, l-Artikolu 10(6) xorta waħda jeħtieġ eżaminazzjoni bl-aħjar sforz tal-proprjetajiet tad-dejta pre-kostrwita relatata mal-każ tal-użu maħsub. L-affidament fuq il-folja tad-dejta ta' fornitur upstream waħdu mhuwiex biżżejjed; il-fornituri downstream iridu jivvalidaw li l-proprjetajiet tad-dejta jikkonformaw mal-kuntest speċifiku ta' deployment tagħhom.
Fil-prattika, it-timijiet ta' konformità għandhom: iżommu pjan ta' ġestjoni tad-dejta għal kull sistema; jistabbilixxu rekords ta' dixxendenza tad-dejta; imexxu valutazzjonijiet iddokumentati ta' preġudizzju u rappreżentattività fl-istadji ta' taħriġ, validazzjoni u ttestjar; u jiżguraw li kwalunkwe użu ta' dejta personali sensittiva għall-korrezzjoni tal-preġudizzju jkun kopert minn bażi legali u kontrolli ta' aċċess xierqa. Dawn ir-rekords jiffurmaw parti mid-dokumentazzjoni teknika li trid tkun disponibbli għall-awtoritajiet kompetenti nazzjonali meta tintalab.
Obbligi Ewlenin
- Qafas ta' governanza tad-dejta: Tistabbilixxi prattiċi ddokumentati ta' governanza u ġestjoni tad-dejta li jkopru l-istadji kollha — taħriġ, validazzjoni u ttestjar — qabel ma sistema tal-AI ta' riskju għoli titqiegħed fis-suq.
- Kriterji ta' kwalità tas-sett tad-dejta: Tiżgura li s-settijiet tad-dejta jissodisfaw erba' kriterji kumulattivi ta' kwalità: rilevanza għall-iskop maħsub, rappreżentattività tal-kuntest ta' deployment, ħelsien mill-iżbalji (jew rati ta' żball residwi ddokumentati), u kompletezza.
- Eżaminazzjoni ta' preġudizzju: Twettaq u tiddokumenta eżaminazzjoni tas-settijiet tad-dejta għal preġudizzji li jistgħu jwasslu għal diskriminazzjoni jew riskji għas-saħħa, is-sikurezza, jew id-drittijiet fundamentali, u tapplika miżuri korrettivi fejn jiġu identifikati preġudizzji.
- Dokumentazzjoni tal-preparazzjoni tad-dejta: Tirreġistra l-operazzjonijiet kollha ta' preparazzjoni tad-dejta — annotazzjoni, tikkettar, tindif, arrikkiment, u aggregazzjoni — flimkien mal-assunzjonijiet u l-għażliet tad-disinn li ffurmawħom.
- Użu ristrett ta' dejta sensittiva: Tipproċessa kategoriji speċjali ta' dejta personali biss għad-detezzjoni u l-korrezzjoni tal-preġudizzju, soġġett għal salvagwardji ekwivalenti għall-GDPR, u biss fejn huwa strettament meħtieġ u proporzjonat.
- Settijiet tad-dejta ta' partijiet terzi u preżistenti: Twettaq eżaminazzjoni proporzjonata u teknikament fattibbli ta' kwalunkwe sett tad-dejta preżistenti jew ta' parti terza biex tivverifika li jissodisfaw ir-rekwiżiti rilevanti għall-każ tal-użu speċifiku tal-fornitur.
Relazzjoni ma' Artikoli Oħrajn
L-Artikolu 10 jinsab fiċ-ċentru tal-qafas tar-rekwiżiti tal-AI ta' riskju għoli u jikkolleġa direttament ma' diversi dispożizzjonijiet oħrajn. L-Artikolu 9 (sistema ta' ġestjoni tar-riskju) jitma lill-Artikolu 10: ir-riskji identifikati permezz ta' governanza tad-dejta — bħall-preġudizzju tas-sett tad-dejta — iridu jiġu ġestiti permezz tal-proċess iterattiv ta' ġestjoni tar-riskju. L-Artikolu 11 (dokumentazzjoni teknika) u l-Anness IV jeħtieġu li l-fornituri jirreġistraw l-għażliet ta' governanza tad-dejta u l-karatteristiċi tas-sett tad-dejta bħala parti mid-dokumentazzjoni ta' konformità eżaminata mill-korpi notifikati jew awto-vvalutata.
L-Artikolu 13 (trasparenza u provvista ta' informazzjoni) jiddependi fuq id-dokumentazzjoni tad-dejta biex jippermetti struzzjonijiet ta' użu sinifikanti, b'mod partikolari dwar limitazzjonijiet magħrufa li jirriżultaw minn nuqqasijiet fil-kwalità tad-dejta. L-Artikolu 17 (sistema ta' ġestjoni tal-kwalità) jeħtieġ li l-governanza tad-dejta tiġi istituzzjonalizzata fil-proċessi ta' kwalità usa' tal-fornitur.
Għal sistemi li jipproċessaw dejta personali, l-Artikolu 10 jinterseċa mal-obbligi tal-GDPR — l-Artikolu 5 (prinċipji ta' kwalità tad-dejta) u l-Artikolu 25 (protezzjoni tad-dejta mid-disinn) huma rekwiżiti komplementari li l-fornituri iridu jissodisfaw b'mod parallel. L-Artikolu 10(4) jirreferi espressament għar-Regolament (UE) 2016/679 u r-Regolament (UE) 2018/1725 biex jiddefinixxi l-ipproċessar permissibbli ta' dejta sensittiva.
Skeda ta' Konformità
L-EU AI Act daħal fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu 2024, għoxrin jum wara l-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE (ĠU L 2024/1689, 12 ta' Lulju 2024). L-Artikolu 10 isegwi l-iskeda ta' applikazzjoni gradwali applikabbli għal sistemi tal-AI ta' riskju għoli:
- 2 ta' Frar 2025: Il-projbizzjonijiet fuq prattiki tal-AI ta' riskju inaċċettabbli (Artikolu 5) saru eżekutibbli; l-ebda obbligu dirett skont l-Artikolu 10 f'din l-istadju.
- 2 ta' Awwissu 2025: Ir-rekwiżiti tal-mudell GPAI (Titolu VIII) saru applikabbli; l-awtoritajiet nazzjonali ta' sorveljanza tas-suq assumew ir-responsabbiltà operazzjonali għas-sorveljanza ta' sistemi ta' riskju għoli.
- 2 ta' Awwissu 2026: L-Artikolu 10 isir kompletament eżekutibbli għal sistemi tal-AI ta' riskju għoli elenkati fl-Anness III (applikazzjonijiet ta' riskju għoli b'użu ġenerali, inklużi identifikazzjoni bijometrika, infrastruttura kritika, edukazzjoni, impjieg, servizzi essenzjali, infurzar tal-liġi, migrazzjoni, u ġustizzja). Il-fornituri għandu jkollhom governanza tad-dejta konformi ddokumentata u fis-seħħ sa din id-data.
- 2 ta' Awwissu 2027: L-Artikolu 10 isir eżekutibbli għal sistemi tal-AI ta' riskju għoli regolati skont l-Anness I (leġiżlazzjoni dwar is-sigurtà tal-prodott, inklużi magni, apparati mediċi, vetturi u avjazzjoni). Dawn is-sistemi iridu jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha ta' governanza tad-dejta fil-valutazzjonijiet ta' konformità tal-prodott tagħhom sa din l-iskadenza estiża.
Il-fornituri huma rrakkomandata b'mod qawwi li jibdew valutazzjonijiet tal-lakuni ta' governanza tad-dejta kmieni qabel l-iskadenza applikabbli, peress li r-rimedjar tas-settijiet tad-dejta tat-taħriġ u l-akkwist ta' dejta konformi ta' partijiet terzi jistgħu jeħtieġu żmien ta' tħejjija sinifikanti.
Official AI Act Compliance Deadline Calendar
Updated · Sources: Regulation (EU) 2024/1689 and the 2026 Digital Omnibus on AI.
| Obligation | Applies to | Original date | New date | Status | Countdown | Legal basis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Prohibited Practices (Art. 5) | All providers and deployers | active | — | AI Act Art. 5 | ||
| GPAI Rules (Chapter 5) | GPAI model providers | active | — | AI Act Art. 51-56 | ||
| AI-Generated Content Marking | Providers of generative GPAI systems | active | — | AI Act Art. 50(2) | ||
| Regulatory Sandboxes | National competent authorities | active | — | AI Act Art. 57 | ||
| High-risk AI — Annex III (standalone) | Providers of standalone Annex III systems | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(2) | ||
| High-risk AI — Annex I (embedded) | AI embedded in Annex I regulated products | deferred | — | AI Omnibus 2026 Art. 6(1) |
⬇ Download JSON · CC BY 4.0
AI Act meets DORA and NIS2
Is your organisation subject to both the AI Act and DORA? The two regulations intersect on the operational resilience of financial AI systems. Our sister site regulation-dora.eu covers DORA in depth — including what the AI Act adds on top of an existing DORA programme.
The AI Act for financial institutions ↗ Explore regulation-dora.eu ↗Frequently Asked Questions
L-Artikolu 10 jeħtieġ li fornituri ta' sistemi tal-AI ta' riskju għoli jimplimentaw prattiċi ta' governanza u ġestjoni tad-dejta li jkopru settijiet tad-dejta tat-taħriġ, tal-validazzjoni u tat-testjar. Dan jinkludi li jiżguraw li s-settijiet tad-dejta jkunu rilevanti, rappreżentattivi, ħielsa mill-iżbalji, u sħaħ relatati mal-iskop maħsub. Il-fornituri jridu wkoll jeżaminaw id-dejta għal preġudizzji potenzjali u jiddokumentaw l-għażliet tal-ġbir u l-ipproċessar tad-dejta.
L-Artikolu 10 japplika għall-fornituri — persuni legali jew naturali li jiżviluppaw jew ikollhom sistemi tal-AI ta' riskju għoli żviluppati għat-tqegħid fis-suq jew it-tqegħid fis-servizz taħt isimhom jew marka kummerċjali stess. Ikopri kwalunkwe sistema tal-AI ta' riskju għoli elenkata fl-Anness III jew fl-annessi tas-settur irregolat, irrispettivament minn jekk il-fornitur huwiex stabbilit ġewwa jew barra l-UE.
Jeżistu eċċezzjonijiet limitati għal mudelli open-source, iżda fornituri li jqiegħdu sistemi tal-AI ta' riskju għoli fis-suq tal-UE bl-użu ta' komponenti open-source jibqgħu responsabbli għall-konformità mal-Artikolu 10 fir-rigward tad-dejta tat-taħriġ, tal-validazzjoni u tat-testjar li jużaw jew jiggranaw għal dak is-sistema.
L-Artikolu 10 japplika għal sistemi tal-AI ta' riskju għoli skont l-Anness III (esklużi istituzzjonijiet ta' kreditu) mill-2 ta' Awwissu 2026. Għal sistemi tal-AI ta' riskju għoli regolati skont leġiżlazzjoni speċifika ta' armonizzazzjoni tal-Unjoni elenkati fl-Anness I, l-iskadenza testendi sal-2 ta' Awwissu 2027. L-awtoritajiet nazzjonali ta' sorveljanza tas-suq bdew ir-responsabbiltajiet ta' sorveljanza fit-2 ta' Awwissu 2025.
Ir-regolament ma jiddefinixxi l-ebda limitu statistiku fiss. Il-fornituri jridu juru, permezz ta' analiżi ddokumentata, li d-dejta tat-taħriġ tkopri l-kundizzjonijiet ġeografiċi, demografiċi, kuntestwali u operazzjonali maħsubin tad-deployment. Il-lakuni fir-rappreżentazzjoni jridu jiġu identifikati, evalwati għar-riskju ta' preġudizzju, u mmitigati permezz ta' miżuri tekniċi jew salvagwardji ta' kumpens iddokumentati fil-fajl tekniku.
Stay ahead of AI Act changes
Get compliance alerts when deadlines or obligations change.
No spam. One-click unsubscribe.
Take compliance further with the AI Act Academy
A free course, a server-graded exam, a verifiable certificate — and the working templates.