Artikolu 39 — Korpi tal-valutazzjoni tal-konformità ta' pajjiżi terzi (l-Att dwar l-IA tal-UE)

Artikolu 39 tar-Regolament (UE) 2024/1689 — Korpi tal-valutazzjoni tal-konformità ta' pajjiżi terzi. Test uffiċjali, interpretazzjoni prattika, obbligi ewlenin u implikazzjonijiet tal-konformità.

Sommarju tat-Test Uffiċjali

L-Artikolu 39 tar-Regolament (UE) 2024/1689 (l-Att dwar l-IA tal-UE) jindirizza l-kundizzjonijiet li taħthom korpi tal-valutazzjoni tal-konformità stabbiliti f'pajjiżi terzi — jiġifieri, pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea — jistgħu jiġu rikonoxxuti u nnotifikati għall-finijiet tat-twettiq ta' valutazzjonijiet tal-konformità ta' sistemi tal-IA ta' riskju għoli skont ir-Regolament.

L-artikolu jistabbilixxi passaġġ dejjaq iżda importanti: il-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità ta' pajjiżi terzi jistgħu jiġu nnotifikati biss fejn ftehim internazzjonali bilaterali jew multilaterali bejn l-Unjoni u l-pajjiż terz in kwistjoni jipprevedi espressament rikonoxximent bħal dan. Fl-assenza ta' ftehim internazzjonali kwalifikanti, l-ebda korp ta' pajjiż terz ma jista' jaġixxi bħala korp nnotifikat skont l-Att dwar l-IA tal-UE.

Fejn jeżisti ftehim internazzjonali validu, il-korpi ta' pajjiżi terzi li jixtiequ jiġu nnotifikati jridu jissodisfaw l-istess rekwiżiti imposti fuq il-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità stabbiliti fl-UE skont il-Kapitolu 4 tat-Titolu III. Dan ifisser li jridu juru kompetenza teknika, imparzjalità organizzattiva, u indipendenza operazzjonali ekwivalenti għal dawk meħtieġa mill-korpi nnotifikati Ewropej. In-notifika tiġi pproċessata permezz tal-awtorità notifikanti kompetenti ta' Stat Membru skont il-proċedura standard ta' notifika stabbilita fl-artikoli preċedenti tal-Kapitolu 4. L-artikolu b'hekk jiżgura li kull estensjoni tal-qafas tal-valutazzjoni tal-konformità lil hinn mill-fruntieri tal-UE tippreserva l-integrità, l-ekwivalenza, u l-infurzabbiltà tas-sistema stabbilita mir-Regolament.

X'Ifisser Dan fil-Prattika

L-Artikolu 39 huwa primarjament rilevanti għall-fornituri ta' sistemi tal-IA ta' riskju għoli li joperaw fi ġjurisdizzjonijiet koperti minn ftehimiet kummerċjali jew ta' rikonoxximent reċiproku tal-UE, u għall-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità stabbiliti f'pajjiżi terzi li jfittxu li joffru servizzi ta' ċertifikazzjoni tal-Att dwar l-IA tal-UE.

F'termini prattiċi, l-artikolu jfisser li laboratorju tat-testjar jew korp ta' ċertifikazzjoni bbażat fi, pereżempju, ir-Renju Unit, il-Ġappun, jew pajjiż ieħor li miegħu l-UE kkonkludiet ftehim internazzjonali rilevanti seta', fil-prinċipju, jiġi ddiżinjat bħala korp nnotifikat għall-finijiet tal-Att dwar l-IA tal-UE — sakemm il-ftehim jkopri espressament il-valutazzjonijiet tal-konformità tal-Att dwar l-IA u l-korp jissodisfa r-rekwiżiti applikabbli kollha. Fil-mument tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament, l-ebda ftehim ta' rikonoxximent reċiproku speċifiku għall-Att dwar l-IA ma kien għadu fis-seħħ, li jfisser li d-dispożizzjoni topera prospettivament: toħloq il-bażi legali għar-rikonoxximent futur mingħajr ma hija nnifisha tattiva korp speċifiku ta' pajjiż terz.

Għall-fornituri ta' sistemi tal-IA ta' riskju għoli, dan għandu implikazzjoni konkreta: sakemm jiġu konklużi ftehimiet internazzjonali kwalifikanti u l-korpi jiġu formalment nnotifikati, dawn ma jistgħux jiddependu fuq valutazzjonijiet imwettqa minn korp ta' pajjiż terz biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom ta' valutazzjoni tal-konformità skont l-Artikoli 43 u 44. Kwalunkwe ċertifikat jew rapport ta' verifika maħruġ minn korp li ma ġiex validament nnotifikat skont il-mogħdija tal-Artikolu 39 ma jissodisfax ir-rekwiżiti tal-Att dwar l-IA tal-UE, indipendentement mill-kwalità teknika tal-valutazzjoni.

Għalhekk it-timijiet tal-konformità għandhom isegwu l-iżviluppi fil-ftehimiet kummerċjali tal-UE u d-database NANDO (New Approach Notified and Designated Organisations) għal kwalunkwe notifiki futuri ta' korpi ta' pajjiżi terzi skont din id-dispożizzjoni.

Obbligi Ewlenin

• Il-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità ta' pajjiżi terzi jistgħu jiġu nnotifikati biss fejn ftehim internazzjonali bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiż terz rilevanti jipprevedi espressament notifika bħal din — l-ebda ftehim, l-ebda rikonoxximent.
• Il-korpi li jfittxu notifika skont l-Artikolu 39 jridu jissodisfaw il-sett sħiħ ta' rekwiżiti applikabbli għall-korpi tal-valutazzjoni tal-konformità stabbiliti fl-UE skont il-Kapitolu 4 tat-Titolu III, inkluż il-kriterji ta' kompetenza teknika, imparzjalità, u indipendenza.
• In-notifika tal-korpi ta' pajjiżi terzi trid issegwi l-proċedura standard ta' notifika applikabbli skont ir-Regolament, imħaddna permezz ta' awtorità notifikanti ta' Stat Membru.
• Il-fornituri ta' sistemi tal-IA ta' riskju għoli jridu jivverifikaw li kwalunkwe korp tal-valutazzjoni tal-konformità li jingaġġaw ikun validament nnotifikat — kemm jekk ibbażat fl-UE kif ukoll f'pajjiż terz — qabel ma jiddependu fuq il-valutazzjoni ta' dak il-korp biex juru l-konformità.
• L-Istati Membri u l-Kummissjoni jridu jiżguraw li kwalunkwe ftehim internazzjonali li jappoġġa n-notifika ta' korp ta' pajjiż terz iżomm l-ekwivalenza u l-infurzabbiltà tal-qafas tal-valutazzjoni tal-konformità tal-Att dwar l-IA tal-UE.

Relazzjoni ma' Artikoli Oħra

L-Artikolu 39 jinsab fit-Titolu III, il-Kapitolu 4 (Awtoritajiet Notifikanti u Korpi Nnotifikati) u jrid jinqara flimkien mal-artikoli tal-madwar ta' dak il-kapitolu. L-Artikoli 33 u 34 jistabbilixxu r-rekwiżiti u l-obbligi ġenerali applikabbli għall-korpi nnotifikati; l-Artikolu 35 jirregola l-proċedura ta' notifika nnifisha; u l-Artikoli 36 u 37 jindirizzaw il-bidliet fin-notifiki u l-isfidi għall-kompetenza tal-korp nnotifikat. Peress li l-Artikolu 39 japplika dawk l-istess rekwiżiti kollha kemm huma għall-korpi ta' pajjiżi terzi, ma jistax jiġi interpretat iżolat minnhom.

Lil hinn mill-Kapitolu 4, l-Artikolu 39 jgħaqqad mal-Artikolu 43, li jispeċifika l-proċeduri tal-valutazzjoni tal-konformità applikabbli għal sistemi tal-IA ta' riskju għoli, u l-Artikolu 44, li jirregola ċ-ċertifikati maħruġa mill-korpi nnotifikati. Kwalunkwe korp ta' pajjiż terz nnotifikat skont l-Artikolu 39 irid joħroġ ċertifikati li jissodisfaw l-Artikolu 44 fl-intier tiegħu. L-artikolu jinterseka wkoll mal-qafas usa' tal-liġi kummerċjali internazzjonali tal-UE u l-kompetenzi tal-Unjoni fil-konklużjoni ta' ftehimiet bilaterali u multilaterali skont it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

Skeda Temporali tal-Konformità

L-Att dwar l-IA tal-UE daħal fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu 2024, għoxrin jum wara l-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali. Ir-Regolament japplika fi stadji gradwali:

• 2 ta' Frar 2025 — Il-projbizzjonijiet fuq prattiki tal-IA ta' riskju inaċċettabbli (Titolu II) saru applikabbli.
• 2 ta' Awwissu 2025 — Id-dispożizzjonijiet dwar mudelli tal-IA ta' użu ġenerali (Titolu VIII) u l-istrutturi ta' governanza saru applikabbli.
• 2 ta' Awwissu 2026 — Il-maġġoranza tal-obbligi għal sistemi tal-IA ta' riskju għoli elenkati fl-Anness III, inkluż ir-rekwiżiti tal-valutazzjoni tal-konformità skont it-Titolu III, isiru applikabbli. Dan huwa d-data tal-applikabbiltà primarja għall-Artikolu 39 fil-prattika, peress li jirregola l-qafas tal-korp nnotifikat li jsostni dawk il-valutazzjonijiet.
• 2 ta' Awwissu 2027 — Skadenza estiża għal sistemi tal-IA ta' riskju għoli koperti mill-Anness I (sistemi ta' komponenti tas-sigurtà regolati skont il-leġiżlazzjoni ta' armonizzazzjoni tal-Unjoni eżistenti) biex jikkonformaw.

L-Artikolu 39 nnifsu kien legalment fis-seħħ minn Awwissu 2024, iżda r-rilevanza operattiva tiegħu tikristallizza minn Awwissu 2026 'il quddiem, meta l-fornituri ta' sistemi tal-IA ta' riskju għoli jkunu jridu jkunu lestew il-valutazzjonijiet tal-konformità permezz ta' korpi validament nnotifikati. L-organizzazzjonijiet għandhom jibdew jidentifikaw korpi nnotifikati adatti — u jsegwu kwalunkwe ftehimiet internazzjonali kwalifikanti li jistgħu jattivaw korpi ta' pajjiżi terzi skont l-Artikolu 39 — sew qabel dik id-data.